97-98% van alle klimaatwetenschappers is het eens: in de laatste jaren warmt de aarde te veel op en de mens is daar voor een groot deel verantwoordelijk voor. [1] Het is ook nog eens zo dat de wetenschappers in deze groep meer kennis hebben over klimaatverandering dan de 2-3% die niet in deze groep zitten.[2] De wetenschap is dus duidelijk: de mens heeft een klimaatcrisis veroorzaakt. Maar als de wetenschap één lijn trekt, waarom bestaat er dan zoveel twijfel en kritiek in de samenleving?

De klimaatcrisis

De Verenigde Naties (VN) heeft een organisatie opgericht waar honderden experts wetenschappelijk onderzoek op het gebied van klimaatverandering bekijken. Deze organisatie heet het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) of in het Nederlands: de Intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering. De conclusies van het IPCC kunnen samengevat worden in vier punten:[3]

  1. De opwarming van de aarde laat sinds de industriële revolutie een extreme stijging zien in de gemiddelde temperaturen wereldwijd
  2. Dit is voor een deel veroorzaakt door broeikasgassen die worden uitgestoten door de mens (zie figuur 1)
  3. Deze extreme opwarming zorgt voor problemen voor ecosystemen en de mensheid
  4. De uitstoot van broeikasgassen moet omlaag om toekomstige schade te beperken

Het IPCC is onzeker over hoe snel en met welke omvang deze uitstoot omlaag moet, maar doet wel voorspellingen op basis van modellen, die gemaakt zijn door klimaatwetenschappers van over de hele wereld. Hieruit blijkt dat de uitstoot in 2030 met ongeveer 49% en in 2050 met 95% gedaald moet zijn ten opzichte van 1990.

Klimaatontkenners en -optimisten

Ondanks het feit dat de wetenschap dus één lijn trekt, zijn er toch nog genoeg mensen die denken dat klimaatverandering geen serieus probleem is. Hieronder zie je per regio welk deel van de bevolking klimaatverandering serieus neemt. Het valt op dat de grootste uitstoter (China) klimaatverandering het minst serieus neemt. Als iedereen samen wordt genomen, vindt maar ongeveer de helft klimaatverandering een serieus probleem.

Regio Klimaatverandering is een serieus probleem Klimaatverandering is op dit moment al schadelijk voor mensen Ik maak me erge zorgen over de schade die klimaatverandering mij kan toebrengen
Afrika 61% 52% 61%
Latijns-Amerika 74% 77% 63%
Europa 54% 60% 27%
Azië 45% 48% 37%
Midden-Oosten 38% 26% 27%
De Verenigde Staten 45% 41% 30%
China 18% 49% 15%
Totaal 54% 51% 40%

De groep mensen die klimaatverandering niet serieus neemt kan opgedeeld worden in klimaatontkenners en klimaatoptimisten. De eerste groep ontkent in z’n geheel de invloed van de mens op het klimaat. Zij zeggen dat er helemaal geen sprake is van een abnormale verandering van het klimaat en dat er dus geen enkel probleem is (of ze dit nou zelf geloven of niet). Tot deze groep behoren (vrijwel) geen wetenschappers, maar vooral mensen die

  1. geloven in complottheorieën;
  2. niet willen dat klimaatverandering door de mens komt en het daarom ontkennen;
  3. alles ontkennen wat niet overeenkomt met hun wereldbeeld of politieke overtuiging;
  4. verward zijn door het feit dat de wetenschap soms van conclusie kan veranderen en het hierdoor ongeloofwaardig vinden;
  5. ergens bij willen horen of
  6. belang hebben bij het uitstoten van broeikasgassen, zoals bedrijven die hier geld mee verdienen.

De tweede groep zegt dat de mens wel invloed heeft op het klimaat, maar dat deze invloed niet zo erg is als het IPCC zegt. Bij de klimaatoptimisten zitten wel wetenschappers (maar dit is dus maar 2-3%) en deze zijn het voor een groot deel eens met de conclusies van het IPCC. Zij gebruiken de onzekerheid over de noodzaak en omvang van de klimaatcrisis alleen als reden om te zeggen dat het allemaal wel meevalt. Zij vinden dat we de klimaatcrisis geen crisis moeten noemen, als we niet zeker weten of dit wel echt zo is. Maar, onzekerheid wordt hier verward met onwetendheid. We weten namelijk wél dat de klimaatcrisis heel dringend is (op basis van de klimaatmodellen), alleen niet hoe dringend (voorspellingen zijn nooit 100% zeker). De vraag is dus niet óf we iets aan klimaatverandering moeten doen, maar wát we eraan moeten doen.

De rol van de media

De media is een belangrijke bron van informatie voor veel mensen. Aan de ene kant is het natuurlijk goed dat mensen over onderwerpen als klimaatverandering kunnen leren en elkaar kunnen helpen via (sociale) media. Maar hier zitten ook gevaren aan. Er is namelijk sprake van een valse balans, oftewel false balance. In Amerika wordt bijvoorbeeld vaak één klimaatwetenschapper tegenover één klimaatontkenner of -optimist gezet als het gaat over klimaatverandering. Op deze manier lijkt het voor mensen alsof deze tegengestelde meningen even veel kans hebben om waar te zijn. Dit klopt natuurlijk eigenlijk niet, want die kansen zijn dus eerder 97-98% tegenover 3-2%.

Deze valse balans in Amerika heeft ook invloed op Nederland. Door sociale media zien mensen bijvoorbeeld vaak video’s uit andere landen. Foutieve informatie wordt op deze manier snel over de wereld verspreid. En als je eenmaal foutieve informatie bekijkt op sociale media, krijg je dit steeds vaker aangeraden. Hiernaast krijgen in Nederland klimaatontkenners en -optimisten ook tijd op TV. De media vinden het nou eenmaal fijn om ‘alternatieve’ meningen uit te zenden, omdat dit meer kijkcijfers oplevert.

We moeten wat doen!

Van de wetenschap hebben we dus geleerd dat de aarde opwarmt door de mens en dat we hier wat aan moeten doen. Als we niks doen zullen er namelijk natuurrampen ontstaan en hele ecosystemen zullen verdwijnen. Als gevolg hiervan zullen er miljoenen mensen moeten vluchten en zullen er onvermijdelijk mensen sterven. Sterker nog, dit is in bepaalde delen van de wereld al begonnen. De Wereldgezondheidsorganisatie schrijft nu al minimaal 150.000 doden per jaar toe aan klimaatverandering en dit getal stijgt.[4] Dat we niet weten hoe snel dit zal stijgen, betekent niet dat we moeten afwachten. Als je wazig zicht hebt in je auto ga je toch ook langzamer rijden voor de zekerheid?

Het goede nieuws is: we kunnen wat doen! We hebben de technologische middelen om een duurzame transitie mogelijk te maken. Deze worden alleen nu onvoldoende ingezet. Klimaatgroepen als Fridays for Future roepen de overheid op deze technologie in te zetten en wel nu! Roep jij mee?


 [1] https://www.pnas.org/content/early/2010/06/04/1003187107

[2] https://www.pnas.org/content/107/27/12107.short

[3] https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959378016305209?casa_token=sOA4hWuHhpUAAAAA:t1n1JLhpZlguntdyR4gFVsvGKFQ7JX4IDLhTre1yn2Qdv2xs_aB9X6ybTRgZ6_jXYjAOOrA9aIA

[4] https://www.who.int/heli/risks/climate/climatechange/en/